مقدمه:

بيماري گل سبز يا فيلودي كنجد حدود 60 سال قبل از هندوستان گزارش شد . قبلا عامل اين بيماري را از حمله ويروسي مي دانستند ولي كوكسين و همكارانش ، ميكوپلاسما را به عنوان عامل بيماري معرفي كردند . علاوه بر كنجد ، باقلا ، نخود و بعضي از ارقام توتون نيز به اين بيماري حساس اند.ميكوپلاسما بيماري زا درگياهان به فيتوپلاسما تغيير نام داد.
اين بيماري در بيشتر نقاط ايران وجود دارد . تشكيل كلروفيل در اجزاي گل و سبز شدن گلبرگها و عدم تشكيل كپسول هاي بذر از علايم مهم اين بيماري مي باشد . در موقع آلودگي اگر مقداري كپسول نارس در بوته تشكيل شده باشد ترك خورده و بذرشان روي زمين مي ريزد ولي بيشتر بذرها در داخل كپسول جوانه زده و ايجاد حالت جارويي در بوته مي نمايند. در مواردي اين بوته ها ترشحات صمغ مانندي در روي برگها ، ساقه ها و كپسول  ها توليد مي كند كه در ابتدا بي رنگ بوده ولي بعد سياه مي شوند
علائم بيماري
 
آلودگي در ابتداي رشد سبب كوتاهي ساقه تا به ميزان  مي گردد تمام اجزاي گل به استثناي پرچم شبيه برگ شده ، حالت فيلودي (Phyllodg) به خود مي گيرند در گل ها ميله ي بساك صاف ، كه پرچم سبز و حاوي دانه هاي گرده غير عادي مي شوند گل آلوده به جاي چهار داراي پنج پرچم مي گردد. تخمدان هاي كاذب نيز تشكيل مي شوند كه بزرگ و مسطح بوده داراي بافت نرم و سطح چروكيده مي باشند در داخل تخمدانهاي كاذب به جاي تخمك اندام هاي دمبرگ مانند تشكيل مي گردد اين اندام ديواره تخمدان را پاره كرده توليد برگ مي نمايند. گل هاي آلوده عقيم مي گردند قوه ناميه بذر از بين رفته و وزن هزار دانه به طور قابل ملاحظه اي تقليل مي يابد.
 
عامل بيماري

عامل اين بيماري يك فيتوپلاسما مي باشد كه سلول هاي با قطر 500nm به بالا دارند و محدود به آوند آبكشي هستند . اين بيماري دامنه ميزباني نسبتا محدودي دارد و از روي تعدادي ديگر از گياهان از جمله كلزا نيز گزارش شده است . اين فيتوپلاسما توسط زنجره هاي گونهorosius ablicinctus distant  منتقل ميشود.

 کنترل:

1 – تنظيم تاريخ كاشت. اگر كنجد را زود بكاريم (اواخر خرداد) آلودگي زياد است.
2 – ارقام مقاوم.
3 – مبارزه با ناقل بوسيله سموم سيستميك
4- ضد عفوني خاك در موقع كاشتن بذر با استفاده از سم Temik 10G  به ميزان Kg25در هكتار
5- سمپاشي بوته ها با متاسيستوكس يك در هزار يا حشره كش ديگر عليه زنجره هاي ناقل بيماري در نقصان خسارت مؤثر است 
6-همچنين سمپاشي بوته ها در مرحله ظهور گل با تتراسيكلين به ميزان 500 قسمت در ميليون (ppm) اثر مثبت در كنترل بيماري داشته است.
 
منبع:
گیاهپزشکی۱۱۰